Intervisie: 6 methodes die je vandaag kunt gebruiken

De enige van de zes die in parallelle groepjes draait: iedereen zit in een trio, alle trio's doen tegelijk dezelfde stap. Eén persoon legt een echte vraag voor, de twee anderen stellen verhelderende vragen, en denken daarna hardop mee terwijl de inbrenger zijn stoel omdraait en alleen luistert.

Omdat de rollen na elke casus doorschuiven, is in een half uur iedereen aan de beurt geweest, en juist dát maakt hem geschikt als eerste kennismaking met intervisie. Formeel is het een Liberating Structure, geen intervisiemethode, maar hij doet precies hetzelfde in een kwart van de tijd.

Vijf stappen, en één daarvan is de reden dat de methode zo heet: de inbrenger draait zijn stoel om en de groep praat over hem in de derde persoon, alsof hij er niet bij zit. Hardop, zodat hij alles hoort, maar zonder dat hij kan reageren.

Dat klinkt ongemakkelijk en is het de eerste keer ook. Het effect is dat er dingen gezegd worden die met oogcontact beleefd zouden zijn gebleven, en dat de inbrenger ze kan horen zonder zich te hoeven verantwoorden. Kies deze methode als iemand bij feedback meteen begint uit te leggen hoe het echt zat.

Zeven stappen rond één moment: de inbrenger vertelt zijn casus als een film, tot aan het punt waar de lading zat, en stopt daar. Vervolgens verplaatst ieder groepslid zich hardop in dat moment (in de ik-vorm) en beantwoordt zelf de onderzoeksvraag.

De vierde en vijfde stap maken hem anders dan de rest: iedereen schrijft in stilte op waar het volgens hem om draait, en daarna zoekt de groep met de vier kardinale deugden welke houding hier wijs is. Geen advies dus, en geen besluit, maar een gedeeld begrip van wat er op het spel stond.

Zeven stappen waarin de groep niet naar de situatie luistert maar naar de overtuigingen eronder: «een goede leraar lost dit zelf op», «als ik doorvraag ben ik lastig». Die worden benoemd, niet beoordeeld, terwijl de inbrenger meeschrijft.

Daarna zet de groep er alternatieve ideeën naast: geen actieplan, maar andere manieren om ernaar te kijken. Kies deze methode wanneer iemand steeds tegen hetzelfde aanloopt in verschillende situaties: dan zit het probleem zelden in de situatie.

De uitgebreidste van de zes, en de enige met een echte constructie erin: de inbrenger beschrijft een incident zonder te vertellen hoe het afliep. De groep vraagt door, analyseert en bedenkt zelf alternatieven. Pas in stap zes hoort iedereen wat er werkelijk gebeurde.

Die volgorde is het hele punt. Wie de afloop kent, beoordeelt hem; wie hem niet kent, moet zelf denken. Acht stappen en ongeveer veertig minuten, dus plan hem als het hele onderwerp van een bijeenkomst, niet als agendapunt.

Zeven stappen, en in geen ervan geeft iemand advies. De inbrenger legt een situatie voor waarin hij zelf de leiding heeft en beslist, en zegt er meteen bij wat hij daarvoor zou moeten loslaten. Dan valt de groep twee minuten stil, en daarna zegt ieder om de beurt niet wat hij ervan vindt, maar wat het verhaal in hem oproept: een beeld, een gevoel, een gebaar.

Dat spiegelen is het hart van de methode, en de reden dat hij in een team van leraren zo goed werkt: niemand hoeft de casus op te lossen, dus niemand gaat de inbrenger redden. Pas daarna denken groep en inbrenger samen verder, en de sessie eindigt met waardering en twee minuten schrijven voor jezelf. Kies hem wanneer het om je eigen leiderschap gaat: in de klas, in het team, met ouders.