Kort antwoord: er is weinig onderzoek, en het beste ervan komt uit Nederland. In de ene studie gaven vaste pauzes studenten minder vermoeidheid en meer concentratie dan pauzes op gevoel, bij evenveel afgemaakt werk. In de andere studie was er geen winnaar. Wat in beide overeind blijft: de 25 minuten zijn geen wetmatigheid. Een blok van 12 minuten deed het net zo goed.
De pomodoro werkt niet dankzij het getal 25. Hij werkt omdat de pauze vastligt voordat je begint, zodat niemand halverwege hoeft te beslissen of het genoeg is geweest.
Waar de 25 minuten vandaan komen
De techniek is bedacht door Francesco Cirillo, eind jaren tachtig, toen hij als student in Rome moeite had om bij zijn studie te blijven. Hij pakte een kookwekker in de vorm van een tomaat — pomodoro in het Italiaans — en sprak met zichzelf af om één blok ononderbroken te werken. De vaste vorm die hij later beschreef: 25 minuten werken, 5 minuten pauze, en na vier rondes een langere pauze.
Die 25 minuten zijn dus de praktische keuze van één student, geen uitkomst van onderzoek. Dat maakt ze niet fout, maar het betekent wel dat er ruimte is om ze aan te passen — zeker in een klas.
Wat het onderzoek laat zien
De pomodoro is vooral populair en weinig onderzocht. De twee studies die er echt toe doen, zijn allebei in Nederland uitgevoerd, met studenten die aan hun eigen studiewerk zaten in plaats van aan een laboratoriumtaak.
Maastricht, 2023: vaste pauzes tegenover pauzes op gevoel
Felicitas Biwer en collega's van de Universiteit Maastricht volgden 87 bachelor- en masterstudenten tijdens een echte studiedag. Een deel nam pauze wanneer het zelf wilde. De anderen werkten in vaste blokken: 24 minuten werken en 6 minuten pauze, of 12 minuten werken en 3 minuten pauze.
De studenten die zelf hun pauzes kozen, werkten langer aan één stuk én namen langere pauzes. Ze rapporteerden meer vermoeidheid en afleiding, en minder concentratie en motivatie. Hoeveel werk er af kwam, verschilde niet tussen de groepen, maar de groepen met vaste pauzes deden het in minder tijd. Het korte schema van 12 plus 3 minuten deed daarbij niet onder voor het lange.
Een vervolgstudie uit 2025: geen winnaar
Smits, Wenzel en De Bruin herhaalden de vergelijking met 94 studenten in een studiesessie van twee uur. Nu ging het om klassieke pomodoro's (25 plus 5), pauzes op gevoel en Flowtime: zelf kiezen wanneer je stopt, met een pauze die meegroeit met hoe lang je hebt gewerkt.
Hier kwam de pomodoro er minder goed uit. In die groep nam de vermoeidheid in de loop van de sessie sneller toe, en in beide groepen met een vast pauzeschema daalde de motivatie sneller dan bij pauzes op gevoel. Over de hele sessie leverde dat echter geen verschil op in vermoeidheid of motivatie, en ook niet in productiviteit of afgemaakt werk.
Maastricht 2023 | Vervolgstudie 2025 | |
|---|---|---|
Deelnemers | 87 studenten | 94 studenten |
Schema's | pauze op gevoel · 24 + 6 · 12 + 3 | pauze op gevoel · 25 + 5 · Flowtime |
Afgemaakt werk | geen verschil; vaste pauzes sneller klaar | geen verschil |
Hoe het voelde | vaste pauzes: minder moe, meer focus | pomodoro: sneller moe naarmate de sessie vorderde |
Wat je hier wel en niet uit kunt halen
Het gaat om studenten, niet om leerlingen. Beide studies zijn gedaan met twintigers die alleen studeerden. Over een klas van 28 twaalfjarigen zeggen ze niets rechtstreeks.
Het gaat om één sessie. Eén dag of twee uur, geen schooljaar. Of het effect blijft als de techniek gewoonte wordt, weten we niet.
Vaste pauzes maken niemand slimmer. In geen van beide studies werd er meer werk afgemaakt. Het mogelijke voordeel zit in hoe het werk voelt en hoe lang het duurt.
De lengte van het blok is niet heilig. Twaalf minuten deed het net zo goed als vierentwintig. Voor wie met een klas werkt, is dat het bruikbaarste resultaat.
Waarom 15 minuten in de klas
In de Pomodoro-werkvorm van LudensFlow staat het werkblok standaard op 15 minuten en de pauze op 5. Dat is een bewuste afwijking van Cirillo, om drie redenen.
Een klas is geen student alleen. Wie in zijn eentje werkt, merkt zelf wanneer de aandacht wegzakt. In een klas bepaalt de eerste die afhaakt het geluidsniveau voor de rest van de rij. Een korter blok schrapt de laatste minuten, waarin dat meestal gebeurt.
Het past in een les. Tien minuten instructie en twee rondes van 15 plus 5 vullen een lesuur van 50 minuten precies. Met blokken van 25 minuten past er na de uitleg maar één ronde in, en dan is het geen techniek meer maar gewoon stil werken.
Het onderzoek laat die ruimte. Het kortste schema uit de Maastrichtse studie deed niet onder voor het langste. Er is dus geen reden om vast te houden aan 25.
Onderstaande tabel is een werkrichtlijn om bij te stellen op je eigen groep, geen gemeten norm.
Situatie | Werken | Pauze |
|---|---|---|
Eerste keer, of een onrustige groep | 10 min | 3 min |
Standaard in een lesuur | 15 min | 5 min |
Examenklas of zelfstudie-uur, groep die het kent | 25 min | 5 min |
Werkt een groep al een paar weken met vaste blokken, laat de leerlingen dan af en toe zelf kiezen wanneer de pauze komt. De vervolgstudie suggereert dat een vast ritme op den duur motivatie kan kosten, en een groep die de techniek beheerst, heeft die structuur minder nodig.
Wat de pauze moet zijn
De pauze is geen beloning na het werk maar de helft van de techniek. Barbara Oakley beschrijft in A Mind for Numbers twee standen van het brein: de geconcentreerde stand, waarin je het werk doet, en de verstrooide stand, waarin wat je hebt geleerd op zijn plaats valt. Die tweede begint pas als de eerste stopt.
Praktisch betekent dat: opstaan, rondlopen, uit het raam kijken. Doorwerken aan de opdracht telt niet als pauze, en even de telefoon pakken ook niet — dat is opnieuw geconcentreerd bezig zijn, alleen met iets anders.
Veelgemaakte fouten
Doorwerken omdat het net lekker loopt. Voor één student kan dat, voor een klas niet: de ene helft stopt, de andere werkt door, en voor niemand is het nog echt pauze.
De pauze gebruiken om na te bespreken. Dan is het geen pauze meer. Bespreek na de pauze, niet erin.
Vragen beantwoorden tijdens het werkblok. Eén vraag hardop haalt de hele rij uit de concentratie. Laat vragen opschrijven en beantwoord ze in de overgang.
Zelf de tijd bijhouden. Wie op de klok let terwijl hij door de klas loopt, doet twee dingen half. Een zichtbare timer neemt dat over, voor jou en voor de groep.
Elke dag hetzelfde schema. Een ritme dat nooit verandert, wordt behang. Laat de lengte meebewegen met de opdracht.
Het getal 25 komt uit een Romeinse studentenkamer, niet uit een laboratorium.
Wat werkt, is dat de pauze al vastligt.
Wil je het proberen met je eigen opdracht? De Pomodoro staat klaar met een timer, instelbare blokken en een scherm dat alleen de klok toont.
Bronnen
Biwer, F., Wiradhany, W., Oude Egbrink, M. G. A., & de Bruin, A. B. H. (2023). Understanding effort regulation: Comparing 'Pomodoro' breaks and self-regulated breaks. British Journal of Educational Psychology, 93(S2), 353–367.
Smits, E. J. C., Wenzel, N., & de Bruin, A. (2025). Investigating the Effectiveness of Self-Regulated, Pomodoro, and Flowtime Break-Taking Techniques Among Students. Behavioral Sciences, 15(7), 861.
Cirillo, F. (2018). The Pomodoro Technique. Currency.
Oakley, B. (2014). A Mind for Numbers. TarcherPerigee.