Waarom voorkennis activeren vóór de uitleg?
Nieuwe stof blijft hangen als ze ergens aan vast kan zitten. Wie de les begint met uitleg, laat de klas zelf zoeken waar dat is; wie begint met ophalen wat ze al weten, legt die haak er eerst neer. Daarom staat voorkennis activeren in het EDI-model vóór de instructie, en daarom duurt het kort: vijf tot vijftien minuten, niet een half lesuur.
Een lesstart doet nog iets: hij laat jou zien waar de klas staat. Weet de helft het begrip al, dan begin je je uitleg verderop. Weet niemand het, dan weet je dat ook, en dat is beter dan erachter komen bij de toets.
Welke werkvorm voor welke start?
Wil je in één oogopslag zien hoe de klas over iets denkt, dan werken Stijgen & Dalen en Vier hoeken: bij Stijgen & Dalen is eens staan en oneens zitten, bij Vier hoeken kiest ieder een hoek bij een vraag met meerdere antwoorden. Binnenkring & Buitenkring is de sterkste voor veel korte beurten: in tien minuten praat elke leerling met vier of vijf klasgenoten over dezelfde vraag.
Wil je dat iedereen eerst zelf nadenkt, dan passen Geschreven gedachten, de Placemat en Sneeuwbal (1-2-4-All): eerst alleen, dan in tweetallen, dan in viertallen. Het Driestappeninterview is voor een start die dieper gaat: de een vertelt, de ander vraagt door, en de rollen wisselen.
Waar let je op?
Stel een vraag waarop iedereen iets kan zeggen, ook wie de stof nog niet kent: een ervaring, een vermoeden, een voorbeeld uit het dagelijks leven. Een lesstart die alleen de goede antwoorden beloont, laat de helft van de klas zwijgen vóór de les begonnen is.
Houd de tijd strak en laat het bord haar bewaken: de stap en de timer staan erop, dus de start schuift niet uit tot twintig minuten. En gebruik wat je hoort meteen in je uitleg; anders leert de klas dat de start er niet toe doet.