Welke aanpak?

Een werkvorm waarin leerlingen gemengde opgaven sorteren op de aanpak die ze oplost, zonder ze uit te rekenen. Vier stappen: ieder schrijft in stilte bij elke opgave welke aanpak erbij hoort; in tweetallen vertelt eerst A en dan B waaraan ze het herkenden («Ik herken het aan …»); samen schrijven ze per type één herkenningsregel («Als er … staat, dan …»); en een getrokken tweetal leest zijn regel voor, die jij live in de tegel van dat type op het bord typt, terwijl de klas aanvult. De werkvorm traint het herkennen van het type opgave, het deel dat bij gemengde toetsen het vaakst misgaat.

Met de standaardinstellingen duurt de hele werkvorm ± 16 minuten, uitleg en terugblik inbegrepen.

Per stap met de standaardtijden: drie minuten sorteren, twee minuten vergelijken (na een minuut gaat de beurt vanzelf van A naar B), twee minuten voor de regels en vier minuten voor het bord. Wie de werkvorm voorbereidt, stelt elke stap zelf in; een stap op 0 slaat de speler over. Het bord is klaar als elke regel er staat, niet als de tijd om is: zet hem dan op jouw klik. De oplosstap staat standaard uit; zet je hem aan, dan komt er een stap bij.

Omdat het rekenen het kiezen verdringt. Wie rekent, maakt in drie minuten twee opgaven en kiest dus twee keer; wie alleen kiest, doet dat acht keer. En kiezen is wat in een gewoon rijtje oefenopgaven nooit geoefend wordt, omdat de paragraaf het al voor de leerling beslist. Wil je toch laten zien dat een goede regel ook naar het goede antwoord leidt, zet dan de vijfde stap aan: per type één opgave oplossen, na het bord.

Zes tot acht opgaven van twee of drie types is een goed begin; de voorbereiding laat vier tot twaalf opgaven en twee tot vier types toe. Zorg dat elk type minstens twee keer voorkomt, anders valt er per type niets te vergelijken. Meer dan drie types maakt de regels op het bord lang en het gesprek in het tweetal oppervlakkig. Voor een klas die nog weinig Nederlands leest zet de variant ISK / NT2 vijf opgaven en twee types klaar.

Uit je eigen boek, of je laat ze schrijven. Met een gratis account schrijft de AI in de voorbereiding ze voor je: noem in de balk boven het veld Opgaven je onderwerp en leerjaar, en je krijgt twee of drie types door elkaar, die jij naleest voordat je start. Staan ze al in je boek, fotografeer dan de bladzijde met de camera naast die balk, en de opgaven komen in het veld. Of laat het veld leeg: dan blijven ze in het boek en kies je alleen het aantal. Liever in Microsoft Copilot? In hetzelfde scherm staat de prompt klaar: „Schrijf 8 korte opgaven over [onderwerp] voor leerlingen van [leeftijd], van twee of drie types die elk een andere aanpak vragen, door elkaar. Noem de aanpak niet in de opgave. Eén opgave per regel, zonder nummering.” Plak het antwoord in het veld Opgaven.

Een regel die iets noemt wat je ziet voordat je gaat rekenen, en die ook werkt bij een opgave die je nog niet kende. "Als er korting of btw staat, dan procenten" is een begin; "als er een deel van een geheel gevraagd wordt en het geheel is honderd procent, dan procenten" is beter. "Omdat het een procentsom is" is geen regel: dat is de naam nog een keer. Op het bord toets je elke regel met één vraag aan de klas: klopt hij ook voor de andere opgaven van dat type? Mist er een kenmerk dat jij belangrijk vindt, dan vul je het daar aan.

Ja, overal waar leerlingen een regel kennen maar niet zien wanneer hij geldt. Bij Nederlands is werkwoordspelling het voorbeeld: d, t of dt is geen spellingprobleem maar een herkenprobleem. Bij Engels de tijden, bij geschiedenis het rekenen met eeuwen en jaartallen, bij biologie en natuurkunde de formule die bij een situatie hoort. De vorm blijft gelijk; alleen de opgaven en de namen van de types veranderen.

Omdat dan steeds dezelfde tweetallen voorlezen, en de rest geen regel hoeft te hebben. Met de trekking weet niemand wie er voor de klas spreekt, dus heeft elk tweetal een regel klaar. Op het scherm staat het ook: «Nog niemand weet wie er voor de klas spreekt. Daarom heeft elk tweetal een regel klaar.» Je trekt per type opnieuw, zodat bij drie types drie tweetallen aan het woord komen.

Oefenen met opgaven van verschillende types door elkaar, in plaats van per type een blok. In het onderzoek van Doug Rohrer en collega's scoren leerlingen die zo oefenen op een latere toets duidelijk hoger, terwijl het oefenen zelf lastiger voelt en er meer fouten in gemaakt worden. De verklaring is het kiezen: in een blok weet je de aanpak al, in een mix moet je hem bij elke opgave vinden. Welke aanpak? neemt alleen dat kiezen en maakt het hardop, zodat jij hoort waaraan de klas een type herkent.

Wat er geoefend wordt. In tweetal coach werkt één leerling een opgave hardop uit terwijl de ander meekijkt: de aanpak ligt vast, het uitvoeren is de oefening. In Welke aanpak? wordt niets uitgevoerd: de oefening is het kiezen van de aanpak. Ze passen goed na elkaar: eerst sorteren met Welke aanpak?, dan per type één opgave uitwerken met tweetal coach.

Welke aanpak? is een vorm van LudensFlow, gebouwd op twee lijnen uit het onderzoek. De eerste is het onderzoek naar gemengd oefenen van Doug Rohrer en collega's aan de University of South Florida (2007, 2015, 2020): oefenopgaven door elkaar zetten verbetert het leren, vooral omdat leerlingen dan moeten kiezen. De tweede is het klassieke sorteeronderzoek van Michelene Chi, Paul Feltovich en Robert Glaser (1981): beginners groeperen opgaven op wat er te zien is, experts op het principe eronder. De opbouw (eerst alleen, dan in tweetallen, dan met de klas) en de getrokken tweetallen komen uit het coöperatief leren: iedereen een eigen bijdrage, en iedereen aanspreekbaar.