Het mentoruur is het uur waarin de klas een groep wordt, of juist niet. Deze werkvormen geven het gesprek een vorm: iedereen komt aan het woord, ook de stille leerling, en wie nog niet voor de hele klas durft te praten, hoeft dat niet.
Ze zijn voorbereid op kennismaken en groepsvorming in de gouden weken, terugkijken op de week, vriendschap en samenwerken in de klas. Ook voor de mentorles in de brugklas, waar de groep nog moet ontstaan.
Zo werkt een kaart
- Openen kan zonder account. In het startscherm pas je de vragen aan voor je eigen klas.
- Bewaren met een gratis account: de voorbereiding komt in Mijn voorbereidingen, met jouw aanpassingen. Volgende keer staat hij daar met één klik klaar, zonder te zoeken.
- Met Pro bouw je uit Mijn voorbereidingen een hele les: meerdere werkvormen achter elkaar, met jouw uitleg en timers.
Om de beurt
Hoe ging je week?
klas 1 · ± 14 min
Werk in duo's of kleine groepen. Geef om de beurt één antwoord op de vraag.
4 vragen · elke regel is een ronde
- 1Noem iets wat deze week goed ging.
- 2Noem één woord voor hoe je je nu voelt.
- 3Noem iets waar je volgende week naar uitkijkt.
- 4Noem iets waarmee een klasgenoot jou kan helpen.
Stijgen & Dalen
Samenwerken in de klas
klas 1 · ± 12 min
Deelnemers reageren op stellingen door te staan (eens) of te blijven zitten (oneens).
5 stellingen · elke regel is een ronde
- 1In tweetallen werken is makkelijker dan alleen.
- 2Huiswerk maak je het best meteen na school.
- 3Je hoeft niet met iedereen bevriend te zijn om goed samen te werken.
- 4Een fout maken in de klas is niet erg.
- 5Ik vraag liever een klasgenoot om hulp dan de docent.
Vier hoeken
Vriendschap en samenwerken
klas 1 · ± 13 min
Deelnemers kiezen een hoek die past bij hun antwoord op een stelling. Ze bewegen, wisselen van gedachten en mogen van hoek veranderen als ze overtuigd worden.
3 stellingen · elke regel is een ronde
- 1Een goede vriend zegt je altijd de waarheid.
- 2Wat helpt jou het meest als je vastloopt? (Een klasgenoot · De docent · Even pauze · Zelf doorzetten)
- 3Ruzie in een groep is soms nuttig.
Driestappeninterview
Kennismaken
klas 1 · ± 19 min
Interview elkaar in groepen van 4: A↔B en C↔D tegelijk. Daarna wisselen en dan met de klas delen.
2 onderwerpen · elke regel is een ronde
- 1Wat maakt voor jou een goede week op school?
- 2Iets waar je trots op bent en wat weinig mensen weten
1 gaat, 3 blijven
Samenwerken in de klas
klas 1 · ± 20 min
Teams van vier werken dezelfde opdracht uit. Dan gaat elke ronde één teamlid op bezoek bij een ander team, en de drie die blijven ontvangen hun bezoeker. Thuis komt alles samen.
1 opdracht
- 1Bedenk samen drie afspraken die samenwerken in deze klas beter maken, en bij elke afspraak één situatie waarin hij helpt.
Binnenkring & Buitenkring
Een goede start
klas 1 · ± 13 min
Twee kringen tegenover elkaar. Kort gesprek met je maatje. Daarna schuift de buitenkring op naar een nieuw maatje.
4 vragen · elke regel is een ronde
- 1Waar kijk je dit schooljaar het meest naar uit?
- 2Wat helpt jou om je te concentreren in de les?
- 3Bij wie kun je terecht als iets niet lukt?
- 4Wat mogen klasgenoten over jou weten?
Doe mij na
Goed luisteren
klas 1 · ± 14 min
A maakt iets en zegt stap voor stap wat A doet; B zit omgedraaid en maakt het na op de woorden alleen. Dan naast elkaar leggen: welke instructie klopte, welke was te vaag? Volgende ronde wisselen de rollen.
4 opdrachten · elke regel is een ronde
- 1Teken drie cirkels op een rij, de middelste het grootst.
- 2Teken een vierkant met een driehoek erop als dak en een ster rechtsboven.
- 3Teken een golvende lijn van links naar rechts met twee kleine vierkantjes eronder.
- 4Teken een zon linksboven, een wolk die de zon half bedekt en drie regendruppels onder de wolk.
Feedback op tournee
Klassenafspraken
klas 1 · ± 30 min
Elk team legt zijn werk op tafel en kiest een bewaker die erbij blijft. De rest gaat op tournee langs de andere tafels en geeft feedback op de vragen op het scherm; de bewaker schrijft op. Terug aan tafel rapporteert de bewaker, en het team reflecteert.
3 feedbackvragen
- 1Welke afspraak merk je morgen al in de klas?
- 2Welke afspraak is nog te vaag om na te leven?
- 3Welke afspraak mis je nog?
Kennisquiz
Veilig online
klas 1 · ± 13 min
Een vraag op het scherm; elk team overlegt en schrijft zijn antwoord op het whiteboard-vel. Alle borden tegelijk omhoog, dan het antwoord, met een punt voor elk team dat het had. Het scorebord telt mee op het scherm.
5 vragen
- 1Welk wachtwoord is het sterkst?
- 2Wat is phishing?
- 3Iemand die je niet kent, stuurt je een vriendschapsverzoek. Wat is verstandig?
- 4Wat is tweestapsverificatie?
- 5Iemand wordt gepest in de klassenapp. Wat doe je?
Op tijd
Terugblik op de week
klas 1 · ± 12 min
Iedereen krijgt om de beurt spreektijd over een onderwerp. Kies de groepsgrootte en indeling bij het spelen.
3 vragen · elke regel is een ronde
- 1Vertel wat er deze week goed ging.
- 2Vertel wat je deze week lastig vond, en wat hielp.
- 3Wat neem je je voor voor volgende week?
Genummerde koppen
Samen leren
klas 1 · ± 19 min
Iedereen krijgt een nummer in de groep. Schrijf individueel, bespreek samen. Daarna kiest de facilitator een nummer dat het antwoord uitlegt.
4 vragen · elke regel is een ronde
- 1Waarom leer je meer als je iets aan een ander uitlegt?
- 2Waarom helpt het om je huiswerk in een planner te zetten?
- 3Waarom is een fout maken in de les niet erg?
- 4Waarom werkt een groepje beter met afspraken?
Geschreven gedachten
Onze klas
klas 1 · ± 19 min
Op een open vraag schrijft iedereen ideeën: één per papiertje, hardop gezegd en in het midden gelegd, tot de tijd om is. Dan rangschikt de groep de stapel: wat hoort bij elkaar, en hoe heet die groep?
2 vragen · elke regel is een ronde
- 1Waaraan merk je dat een klas goed samenwerkt?
- 2Wat helpt jou om je goed te voelen op school?
Sneeuwbal (1-2-4-All)
Onze klas
klas 1 · ± 18 min
Start individueel, combineer in tweetallen, voeg samen in viergroepen en bouw zo stap voor stap naar gedeeld inzicht.
1 vraag
- 1Wat maakt deze klas een fijne plek om te leren?
Team doe mee en vertel
Goed leren
klas 1 · ± 16 min
Schrijf individueel ideeën op, vergelijk ze in je groep en deel de gecombineerde lijst met de klas.
3 vragen · elke regel is een ronde
- 1Wat helpt jou om je huiswerk op tijd af te hebben?
- 2Wat kun je doen als je een toets spannend vindt?
- 3Hoe kun je een klasgenoot helpen die het moeilijk heeft?
Tweetal coach
Je week plannen
klas 1 · ± 16 min
A lost oefeningen op en verwoordt zijn denkproces hardop. B kijkt mee en coacht. Dan wisselen van rol!
4 oefeningen · elke regel is een ronde
- 1Je hebt deze week 4 uur huiswerk en 5 schooldagen. Hoeveel minuten per dag is dat?
- 2Je begint om 15.40 met huiswerk en werkt 1 uur en 25 minuten. Hoe laat ben je klaar?
- 3Je leest 12 bladzijden per dag. Hoeveel dagen heb je nodig voor een boek van 150 bladzijden?
- 4Je slaapt van 22.15 tot 7.00. Hoeveel uur slaap je?
Placemat
Samenwerken
klas 1 · ± 20 min
Elke deelnemer schrijft individueel, deelt zijn antwoord en zoekt samen naar een consensus.
2 vragen
- 1Wat maakt een groepje waarin je goed samenwerkt?
- 2Wat doe je als iemand in je groepje niets doet?
Quiz met bewegen
Vriendschap
klas 1 · ± 12 min
Loop door de klas, zoek een maatje, stel je vraag en geef feedback. Wissel daarna van maatje!
5 vragen · elke regel is een ronde
- 1Een goede vriend zegt altijd eerlijk wat hij denkt.
- 2Je hoeft niet met iedereen in de klas bevriend te zijn.
- 3Online vrienden zijn net zo echt als vrienden op school.
- 4Huiswerk maak je het best meteen na school.
- 5Een ruzie los je het best zelf op, zonder volwassenen.
Negen keer waarom: gezamenlijk doel
Jouw doel
klas 1 · ± 17 min
Ontdek in tweetallen de diepere, gedeelde bedoeling van jullie gezamenlijke inzet. Een Liberating Structure.
1 thema
- 1Wat je dit schooljaar wilt bereiken
Vijf keer waarom: oorzaakanalyse
Huiswerk en op tijd
klas 1 · ± 18 min
Oorzaakanalyse: zoek de grondoorzaak van een probleem. Stel in tweetallen vijf keer 'waarom?'. Een techniek van Toyota.
2 problemen · elke regel is een ronde
- 1Het huiswerk wordt vaak niet op tijd ingeleverd.
- 2We komen na de pauze vaak te laat in de les.
World Café
Samen een klas
klas 1 · ± 45 min
Een groot gesprek aan veel tafels: na elke ronde schuif je door en kruisbestuif je ideeën. Samen oogst je de rode draden. Verwant aan Liberating Structures. Ontwikkeld door Juanita Brown & David Isaacs.
1 vraag
- 1Wat hebben we nodig om in deze klas goed samen te werken?
Conversation Café
Onze klas
klas 1 · ± 35 min
Een rustig, reflectief gesprek in een kleine vaste groep (4–8) met een spreeksteen, voor een complex of gevoelig thema. Een Liberating Structure.
1 thema
- 1Hoe gaan we om met fouten in onze klas?
Het slechtste plan
Groepswerk
klas 1 · ± 19 min
Draai het om: bedenk hoe je je doel zou verpesten, kijk in de spiegel en stop één ding. Een speelse omgekeerde brainstorm. Making Space with TRIZ, een Liberating Structure.
1 doel
- 1Iedereen doet mee aan het groepswerk
Eén voor één
Je week plannen
klas 1 · ± 14 min
Zelfstandig werken aan een reeks vragen of opdrachten: de hele klas bij hetzelfde onderdeel, en aan het eind samen terugkijken.
5 onderdelen · elke regel is een ronde
- 1Schrijf op welke toetsen en opdrachten je deze week hebt.
- 2Kies de taak die het meeste tijd kost.
- 3Verdeel die taak in drie kleine stappen.
- 4Zet bij elke stap de dag waarop je hem doet.
- 5Schrijf op wat je doet als het niet lukt.
Daily Scrum
Projectweek
klas 1 · ± 7 min
Het projectteam staat in een kring en ieder krijgt om de beurt één minuut voor drie vragen: wat heb ik gedaan, wat ga ik nu doen, waar loop ik tegenaan? Uit Scrum.
1 doel
- 1Op vrijdag een werkende eerste versie van ons project
Jigsaw
Goed leren
klas 1 · ± 40 min
De leerstof wordt opgedeeld in 2–6 delen. Elk teamlid wordt expert in één deel, deelt die kennis in een expertgroep, en keert terug naar de basisgroep.
4 expertonderwerpen
- 1Plannen
- 2Samenvatten
- 3Jezelf overhoren
- 4Rust en slaap
Socratisch gesprek
Vriendschap
klas 4 · ± 45 min
Het socratische gesprek volgens de socratische methode, in heldere stappen. Door samen door te vragen kom je tot dieper inzicht. Stap voor stap uitgelegd en meteen inzetbaar in de klas.
1 vraag
- 1Je ziet dat een klasgenoot wordt buitengesloten in de groepsapp, en het is je beste vriend die het doet. Wat is dan de goede keuze?
Flitskaarten
Slim leren
klas 1 · 8 kaartjes, antwoord op de achterkant
Deelnemers bedenken vragen en noteren die op kaartjes. Ze oefenen in duo's door vragen aan elkaar te stellen en te antwoorden.
8 vragen
- 1Wat werkt beter: in één keer leren of verspreid over dagen?
- 2Wat helpt meer: herlezen of jezelf overhoren?
- 3Hoeveel minuten werk je in één pomodoro?
- 4Wat leg je weg als je huiswerk maakt?
- 5Hoe heet een overzicht van wanneer je wat doet?
- 6Wat zet je in een samenvatting: alles of de hoofdzaken?
- 7Hoeveel uur slaap heeft een tiener ongeveer nodig?
- 8Hoeveel minuten pauze houd je na één pomodoro?
Leren leren in dit vak
Drie manieren van leren die juist in dit vak zijn onderzocht, elk met de werkvorm die haar in de les laat gebeuren. Het bord zegt de klas wat ze traint.
Eerst plannen
Het slechtste planVoor de toetsweek: hoe verpest je hem zéker, wat daarvan doe je al, en wat doe je vanaf nu anders.
Ophalen uit het geheugen
Om de beurtDe regels en afspraken van de klas om de beurt uit het hoofd, boek dicht, in plaats van voorgelezen.
Inschatten hoe goed je het kent
Eén voor éénNa een toets of taak de exit slip: waar liep het vast, wat hielp, hoe goed ken ik het nu.
Plannen en jezelf inschatten zijn het best onderzocht in de vakles zelf, met de stof van dat vak: noem ze in de mentorles, train ze bij wiskunde en Nederlands.
Bronnen: EEF (2018), Metacognition and self-regulated learning · Dunlosky e.a. (2013), practice testing · Dunlosky & Rawson (2012), overconfidence
Alle manieren van leren, met bronnen →
Een nieuwe klas en nog geen rust? Vijf werkvormen waarin iedereen weet wie praat, hoe lang en wie antwoordt: rust in de klas door structuur